Samen een huis kopen in België: gehuwd, samenwonend of met vrienden
Samen kopen is samen beslissen, ook over wat er gebeurt als het leven anders loopt dan gepland. Hoe jullie eigenaar worden, hangt af van jullie statuut en van wat in de akte staat. Hier lees je welke keuzes er zijn en wat je met de notaris bespreekt.
Kopen jullie samen, dan zijn jullie mede-eigenaar volgens de aandelen in de akte, en met een gezamenlijke lening kan de bank ieder van jullie aanspreken voor het volledige bedrag (Wikifin, juni 2026). Gehuwden en wettelijk samenwonenden hebben een wettelijke bescherming van de gezinswoning, feitelijk samenwonenden en vrienden niet; zij erven ook niet van elkaar zonder testament of aanwasbeding (notaris.be). In Vlaanderen wordt het verlaagde tarief van 2 % per koper beoordeeld (Vlaamse Belastingdienst, gecontroleerd op 28 oktober 2026).
Wat is je woning waard?
Kijk eerst wat je woning waard is. Begin daarna op tijd en vrijblijvend met je voorbereiding: gratis, zolang je wil.
Wie is eigenaar als jullie samen een woning kopen?
Dat hangt af van jullie statuut. Zijn jullie gehuwd zonder huwelijkscontract, dan valt een woning die jullie tijdens het huwelijk kopen automatisch in het gemeenschappelijk vermogen (notaris.be). Met een huwelijkscontract, bijvoorbeeld scheiding van goederen, kan dat anders zijn; je notaris kijkt het na.
Wettelijk samenwonenden, feitelijk samenwonenden en vrienden zijn mede-eigenaar volgens de aandelen die in de akte staan, bijvoorbeeld elk de helft (notaris.be). Dat heet onverdeeldheid: ieder heeft een deel van de hele woning, geen eigen verdieping of kamer.
Kopen jullie samen vóór jullie trouwen, elk voor de helft, dan kan de notaris al in de aankoopakte opnemen dat de woning later in het gemeenschappelijk vermogen komt. Dat heet een verklaring van anticipatieve inbreng en kan sinds 1 september 2018 (notaris.be). Op een rij:
Gehuwd: de woning valt meestal in het gemeenschappelijk vermogen, de gezinswoning is wettelijk beschermd en de langstlevende erft volgens de wet.
Wettelijk samenwonend: mede-eigenaar volgens de akte, met bescherming van de gezinswoning en het vruchtgebruik ervan voor de langstlevende.
Feitelijk samenwonend of vrienden: mede-eigenaar volgens de akte, zonder die wettelijke bescherming en zonder erfrecht.
Deel 2
Wat als een van jullie meer inbrengt?
Het komt vaak voor dat de ene partner meer eigen geld inbrengt dan de andere (notaris.be, maart 2026). Dan zijn er twee manieren: jullie kopen in aandelen die de inbreng volgen, bijvoorbeeld 60 en 40 %, of jullie kopen elk voor de helft en leggen het verschil vast.
Kopen jullie elk voor de helft, dan kan de notaris vastleggen dat wie meer inbracht een schuldvordering heeft op de andere. Die speelt meestal pas een rol bij een breuk of een overlijden, en tot dan liggen de afspraken veilig vast (notaris.be, maart 2026).
Gelijke delen hebben een voordeel: alleen bij een aankoop elk voor de helft is een aanwasbeding mogelijk (notaris.be). Investeer je later in de woning van je partner, bijvoorbeeld in een verbouwing of in de afbetaling, leg dat dan ook schriftelijk vast (notaris.be, maart 2026).
Deel 3
Wat betekent een gezamenlijke lening?
Bij een gezamenlijke lening zijn jullie meestal hoofdelijk aansprakelijk: de bank kan ieder van jullie aanspreken voor het volledige bedrag, ook als jullie onderling iets anders afspreken. Heeft een van jullie onvoldoende middelen, dan draagt de ander de afbetalingen alleen (Wikifin, juni 2026).
Dat blijft zo na een breuk. Alleen een document van de bank waarin staat dat je niet langer moet terugbetalen, ontslaat je. De bank geeft dat meestal pas als de lening afbetaald is, of als ze zeker is dat de andere partner de lening alleen kan dragen (Wikifin, augustus 2025).
Bekijk daarom samen, vóór je tekent, of elk van jullie de afbetaling ook alleen een tijd zou kunnen dragen. Spreek met je bank ook af voor welk deel van de lening de schuldsaldoverzekering ieder van jullie dekt.
Deel 4
Krijgen jullie allebei 2 % registratiebelasting?
In Vlaanderen beoordeelt de Vlaamse Belastingdienst de voorwaarden voor 2 % per koper. Elke koper schrijft zich binnen 3 jaar na de akte in op het adres en blijft er voor een compromis vanaf 2026 minstens 1 jaar ononderbroken ingeschreven (Vlaamse Belastingdienst).
Ongelijke aandelen zijn geen probleem: kopen jullie 30 en 70 %, dan kunnen jullie allebei het verlaagde tarief krijgen (Vlaamse Belastingdienst). Sinds 2026 komen alleen aankopen door natuurlijke personen in aanmerking: koopt een vennootschap mee, dan krijgt geen enkele koper 2 %.
Let op met ander vastgoed. Geen van jullie mag een andere woning of bouwgrond voor het geheel in volle eigendom hebben, en jullie mogen er ook samen niet het geheel van bezitten (Vlaamse Belastingdienst, voorafgaande beslissing 25038, mei 2025). Is dat wel zo, dan krijg je 2 % alleen als je je verbindt om die woning binnen 2 jaar na de akte te verkopen.
Koopt iemand mee die er niet gaat wonen, bijvoorbeeld een ouder, dan voldoet die koper niet aan de inschrijving en betaalt die op zijn deel in principe het gewone tarief van 12 %. Laat dat vooraf nakijken door je notaris.
Deel 5
Wat is een beding van aanwas?
Met een beding van aanwas, ook aanwasbeding genoemd, spreken jullie in de aankoopakte af dat wie het langst leeft het deel van de ander krijgt. Dat deel komt niet in de nalatenschap van wie eerst overlijdt, dus diens erfgenamen kunnen er niet aan (notaris.be). Het is vooral nuttig voor koppels die niet gehuwd zijn. De voorwaarden:
Jullie kopen elk voor de helft.
Jullie overlevingskansen zijn gelijkwaardig. Bij een groot leeftijdsverschil kan het beding als een schenking gezien worden (notaris.be; Wikifin).
Wie overblijft, betaalt geen erfbelasting op het aangewassen deel, wel registratiebelasting op die helft (notaris.be; Wikifin). Vraag je notaris welk tarief dan geldt.
Met een optioneel beding kiest de langstlevende zelf of die het inroept, of dat het erfrecht speelt, bijvoorbeeld met een testament (notaris.be).
Het beding kan niet eenzijdig verbroken worden (Wikifin). De notaris kan wel opnemen dat het vervalt bij een breuk, bijvoorbeeld zes maanden na een feitelijke scheiding (notaris.be).
Deel 6
Wat gebeurt er met de woning als een van jullie overlijdt?
Dat hangt sterk af van jullie statuut (notaris.be; Wikifin):
Gehuwden: de langstlevende krijgt volgens de wet het vruchtgebruik van de gezinswoning en het huisraad. Met een huwelijkscontract kan je dat aanpassen.
Wettelijk samenwonenden: de langstlevende krijgt het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel, de erfgenamen van de overledene de blote eigendom.
Feitelijk samenwonenden en vrienden: zonder testament of aanwasbeding erft de langstlevende niets. Het deel van de overledene gaat naar diens erfgenamen, die de verkoop kunnen vragen.
In Vlaanderen betaalt de langstlevende partner geen erfbelasting op de gezinswoning als jullie gehuwd waren of wettelijk samenwoonden, of als jullie minstens 3 jaar feitelijk samenwoonden en een gemeenschappelijke huishouding hadden (Vlaamse Belastingdienst).
Een testament kan je altijd herroepen, een aanwasbeding niet eenzijdig. Notarissen combineren ze daarom vaak (notaris.be).
Deel 7
Wat als jullie uit elkaar gaan?
Niemand kan verplicht worden om in onverdeeldheid te blijven: raken jullie er niet uit, dan kan je de rechter om de verdeling vragen. Samen eigenaar blijven kan ook, met een overeenkomst van maximaal vijf jaar (notaris.be).
Neemt een van jullie het deel van de ander over, dan betaal je in Vlaanderen verdeelrecht op de volle waarde van de woning. Het gewone tarief is 2,5 %; ex-echtgenoten en ex-wettelijk samenwonenden die minstens een jaar wettelijk samenwoonden, betalen onder voorwaarden 1 % (notaris.be; Vlaamse Belastingdienst, maart 2026). Feitelijk samenwonenden en vrienden betalen 2,5 %.
Spreek dus bij de aankoop al af wat er bij een breuk gebeurt: wie de woning mag overnemen, hoe jullie de waarde bepalen en wat er met een ongelijke inbreng gebeurt. De notaris legt het voor jullie vast. Hoe een verkoop of uitkoop daarna verloopt, lees je in de gids over verkopen of uitkopen bij een scheiding.
Veelgestelde vragen
Kort beantwoord.
Moet je gelijke delen kopen als je samen een huis koopt?
Nee. Jullie mogen elk een ander aandeel kopen, bijvoorbeeld 60 en 40 %. Voor een aanwasbeding moeten jullie wel elk voor de helft kopen; een verschil in inbreng kan je dan vastleggen als schuldvordering (notaris.be).
Erft mijn partner het huis als we niet getrouwd zijn?
Wettelijk samenwonenden krijgen het vruchtgebruik van de gezinswoning. Feitelijk samenwonenden erven niets zonder testament of aanwasbeding (notaris.be).
Betaal je erfbelasting bij een aanwasbeding?
Nee, wel registratiebelasting op het deel dat aanwast, meestal de helft van de woning (notaris.be; Wikifin). Vraag je notaris welk tarief in jullie situatie geldt.
Krijgen we allebei 2 % registratiebelasting als we samen kopen?
Elke koper wordt apart beoordeeld (Vlaamse Belastingdienst). Gaan jullie er allebei wonen en heeft geen van jullie, alleen of samen, een andere woning voor het geheel, dan krijgen jullie in principe allebei 2 %.
Kan ik mijn ex dwingen het huis te verkopen?
Niemand kan verplicht worden om mede-eigenaar te blijven. Raken jullie er niet uit, dan kan je de rechter om de verdeling vragen (notaris.be).
In de showroom op hoobler.be verkopen eigenaars hun woning zelf. Bewaar samen een zoekopdracht, dan krijgen jullie een mail zodra er een woning online komt die bij jullie past.