Een erfenis met een woning aanvaarden of verwerpen in België
Zit er een woning in de erfenis, dan lijkt aanvaarden vanzelfsprekend. Toch is het een keuze met gevolgen, zeker als je niet weet of er schulden zijn. Hier lees je welke keuzes je hebt, wat al als aanvaarding kan gelden en wat je met de woning best nog niet doet.
Elke erfgenaam kiest zelf: zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerpen; die laatste twee kan sinds 3 augustus 2017 alleen bij de notaris (notaris.be, gecontroleerd 28 oktober 2026). Aanvaarden kan ook stilzwijgend: wie de woning leeghaalt, facturen van de overledene betaalt of zelf de akte van onroerende erfopvolging aanvraagt, kan geacht worden te aanvaarden, en daar kom je in principe niet meer op terug. Twijfel je over schulden, ga dan eerst naar de notaris en laat de woning zoals ze is.
Wat is je woning waard?
Kijk eerst wat je woning waard is. Begin daarna op tijd en vrijblijvend met je voorbereiding: gratis, zolang je wil.
Niemand is verplicht om een erfenis te aanvaarden (notaris.be). Elke erfgenaam kiest voor zichzelf, ook als broers, zussen of een partner een andere keuze maken. Je keuze geldt voor de hele erfenis: de woning, maar ook de rekeningen, de inboedel en de schulden.
Een keuze is in principe definitief. Heb je aanvaard, zuiver of onder voorrecht van boedelbeschrijving, dan kan je later niet meer verwerpen als er toch schulden opduiken (notaris.be, 2017). Neem dus de tijd om te weten wat er in de erfenis zit, en beslis voor je iets met de woning doet.
Verwerpen en aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving kan sinds 3 augustus 2017 alleen nog bij de notaris; vroeger kon het ook bij de griffie van de rechtbank (notaris.be, 2017). De notaris zorgt voor de formaliteiten en schrijft een verwerping in het Centraal Erfrechtregister in (notaris.be, juli 2025). Dit zijn de drie keuzes:
Zuiver aanvaarden: je erft de bezittingen en ook de schulden. Daar is geen formaliteit voor nodig, want aanvaarden kan ook stilzwijgend gebeuren.
Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving: de notaris maakt een inventaris van alle bezittingen en schulden, en je kan nooit tot meer gehouden worden dan de waarde van de bezittingen (notaris.be). In het slechtste geval erf je niets, maar betaal je ook niets uit eigen zak.
Verwerpen: je erft niets en je bent niet aansprakelijk voor de schulden. Notaris.be raadt het aan als je zeker weet dat de schulden groter zijn dan de bezittingen.
Deel 2
Wat geldt al als stilzwijgende aanvaarding?
Aanvaarden gebeurt niet alleen met een handtekening. Wie zich als erfgenaam gedraagt, kan geacht worden de erfenis te aanvaarden, ook zonder het zo te bedoelen (notaris.be, 24 maart 2026). Rond de woning is dat een echte valkuil, want daar wil je vaak snel iets regelen.
Verkopen of verhuren kan alleen een eigenaar, dus wacht daar zeker mee tot je keuze vastligt. Deze handelingen noemt notaris.be uitdrukkelijk:
De woning van de overledene leeghalen: dan wordt vermoed dat je de erfenis aanvaardt, ook als er schulden zijn (notaris.be, 2017).
Openstaande facturen van de overledene betalen, of geld overschrijven van diens rekening (notaris.be, 24 maart 2026).
Zelf een akte van onroerende erfopvolging aanvragen bij de FOD Financiën (notaris.be, 24 maart 2026).
Als langstlevende partner meer van de rekeningen afhalen dan de helft van het saldo, of meer dan 5.000 euro. Tot die grens mag het, om de eerste kosten te dragen; wie meer afhaalt, aanvaardt de nalatenschap (notaris.be).
Deel 3
Wat doe je met de woning zolang je nog niet gekozen hebt?
Laat de woning zoals ze is. Haal ze niet leeg, verdeel nog geen meubels en neem nog geen beslissing over een verkoop of verhuur. Wat er in het huis staat, hoort bij de erfenis, ook als het weinig waard lijkt.
Een woning die leeg staat, vraagt wel zorg: de brandverzekering, de verwarming in de winter, de post. Vraag de notaris welke stappen je mag zetten om de woning te beschermen zonder dat ze als aanvaarding gelden. Moet er iets dringend betaald worden, overleg dan eerst met de notaris, en bewaar de bewijzen van wat je betaalt.
Leg wel al op een rij wat je weet. Een lijst van de rekeningen, leningen, verzekeringen en lopende contracten helpt de notaris om snel een beeld te krijgen van wat er in de erfenis zit. Rust er een lening op de woning, vraag de bank dan hoeveel er nog openstaat en of er een schuldsaldoverzekering was.
Wil je weten wat de woning ongeveer waard is tegenover die schulden, dan kan je een gratis eerste waardebepaling op basis van het adres vragen, bijvoorbeeld bij Hoobler. Dat is een opzoeking, geen handeling met de woning zelf, en geen schatting voor de notaris of de Vlaamse Belastingdienst.
Deel 4
Wanneer kies je voor aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving?
Als je niet zeker bent van wat er precies in de erfenis zit, noemt notaris.be dit een aanrader (notaris.be, juli 2025). De notaris maakt een inventaris van alles wat de overledene bezat en verschuldigd was. Daarna weet je waar je aan toe bent, en je betaalt nooit meer schulden dan er bezittingen zijn.
Bij een woning met een lening is dat vaak de rustigste weg. Je weet niet altijd of er naast de hypotheek nog andere schulden zijn, zoals een lening op afbetaling, belastingen of openstaande rekeningen.
Een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving gebeurt niet automatisch, ook niet voor minderjarige erfgenamen: je legt er een verklaring voor af bij de notaris (notaris.be, september 2024). De afwikkeling volgt daarna vaste regels, ook als de woning verkocht moet worden om schuldeisers te betalen. Vraag de notaris hoe dat in jullie geval verloopt en hoe lang het duurt.
Wacht er niet te lang mee. Hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat iets wat je doet als zuivere aanvaarding geldt, en dan is deze weg dicht. Vraag je notaris welke termijnen in jouw situatie spelen.
Deel 5
Wat gebeurt er als je de erfenis verwerpt?
Verwerp je, dan doe je afstand van alle goederen uit de nalatenschap, en kunnen de schuldeisers van de overledene niet meer bij jou aankloppen (notaris.be, juli 2025). Ook persoonlijke spullen, zoals foto's, kan je dan niet meer opeisen. Denk daar dus over na voor je beslist, en neem niets uit de woning mee voor je met de notaris gesproken hebt.
Je deel verdwijnt niet. Een ouder die verwerpt, verwerpt niet voor zijn of haar kind: het kind erft dan in de plaats van de ouder (notaris.be, september 2024). Ook je kinderen moeten dus kiezen, anders kunnen zij de schulden erven. Bespreek de keuze daarom met het hele gezin. Leggen meerdere erfgenamen hun verklaring in dezelfde akte af, dan beperkt dat de kosten (notaris.be, 2017).
Voor een minderjarig kind kan een ouder niet zomaar verwerpen. Daarvoor is een machtiging van de vrederechter nodig, die nagaat of de verwerping in het belang van het kind is. Is de erfenis duidelijk positief, dan kan de ouder de vrederechter ook vragen om ze in naam van het kind zuiver te aanvaarden (notaris.be, september 2024).
Woon je zelf in de woning van de overledene, bijvoorbeeld als kind of als feitelijk samenwonende partner, bespreek dan met de notaris wat een verwerping voor jouw woonsituatie betekent.
Deel 6
Wat kost het om een erfenis te verwerpen?
Is je netto aandeel in de nalatenschap niet hoger dan 6.093,20 euro, dan is de verwerping kosteloos. Een fonds van het notariaat draagt dan de kosten, en ook de inschrijving in het Centraal Erfrechtregister is gratis (notaris.be, juli 2025).
Is je deel groter, dan betaal je het ereloon en de kosten van de notaris. Die hangen af van het dossier en liggen hoger als de notaris ook een volmacht of een inventaris moet opmaken (notaris.be, 2017). Vraag vooraf een raming.
Ook een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving kost iets, omdat de notaris een inventaris opmaakt. Zet die kost af tegen de zekerheid die je ervoor krijgt: je weet daarna precies wat de erfenis waard is.
Deel 7
Hoe lang heb je om te kiezen, en hoe past de aangifte daarin?
In theorie heb je als erfgenaam 30 jaar om een erfenis te verwerpen (notaris.be, juli 2025). In de praktijk wacht je best niet zo lang: elke handeling als erfgenaam kan intussen als aanvaarding gelden, en dan is verwerpen niet meer mogelijk.
De aangifte van nalatenschap heeft wel een harde termijn: 4 maanden na een overlijden in België, 5 maanden in de rest van de Europese Economische Ruimte en 6 maanden daarbuiten, met 2 maanden uitstel op eenvoudig schriftelijk verzoek vóór het einde van de termijn (Vlaamse Belastingdienst, gecontroleerd 28 oktober 2026). Bespreek met de notaris hoe je keuze en de aangifte op elkaar aansluiten.
Zo ziet een rustige volgorde er meestal uit:
De eerste weken: je neemt contact op met een notaris en laat de woning zoals ze is.
Daarna brengt de notaris de bezittingen en schulden in kaart. Bij twijfel kies je voor een inventaris.
Je kiest bij de notaris: zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerpen.
Binnen 4 maanden na het overlijden in België: de aangifte van nalatenschap, eventueel met uitstel.
Als je keuze vastligt: de woning leeghalen en samen beslissen over verkopen, overnemen of houden.
Deel 8
Wat is de akte van onroerende erfopvolging, en wanneer heb je ze nodig?
Om een geërfde woning te verkopen, heb je een akte van onroerende erfopvolging nodig: die toont wie de woning erft (notaris.be). Ze is iets anders dan het attest of de akte van erfopvolging waarmee je de bankrekeningen laat deblokkeren.
Vraag die akte niet zelf aan bij de FOD Financiën zolang je nog twijfelt, want dat kan als aanvaarding gelden (notaris.be, 24 maart 2026). Laat de notaris ze opmaken als de keuze over de erfenis vastligt.
Daarna verloopt een verkoop zoals elke andere, met dezelfde attesten: onder meer het EPC vóór je de woning te koop zet, een asbestattest als de woning van vóór 2001 is en een bodemattest (Vlaamse overheid). Bij Hoobler kan je zo een verkoopdossier gratis beginnen vanaf het adres, en zie je welke documenten de woning nodig heeft. Begin daar pas aan als de notaris bevestigt dat het kan.
Veelgestelde vragen
Kort beantwoord.
Mag ik het huis van mijn overleden ouder leeghalen?
Wacht daarmee tot je bij de notaris gekozen hebt. Wie de woning van een overleden familielid leeghaalt, wordt vermoed de erfenis te aanvaarden, ook als er schulden zijn (notaris.be). Daarna kan je niet meer verwerpen.
Wat kost een erfenis verwerpen?
Niets, als je netto aandeel niet hoger is dan 6.093,20 euro: dan draagt een fonds van het notariaat de kosten (notaris.be, juli 2025). Anders betaal je het ereloon en de kosten van de notaris, die afhangen van het dossier. Vraag vooraf een raming.
Wat betekent aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving?
De notaris maakt een inventaris van alle bezittingen en schulden, en je kan nooit tot meer gehouden worden dan de waarde van de bezittingen (notaris.be). Het is een veilige keuze als je niet weet of er schulden zijn. Je legt er een verklaring voor af bij de notaris.
Erven mijn kinderen als ik een erfenis verwerp?
Ja. Een ouder die verwerpt, verwerpt niet voor het kind: het kind erft in de plaats van de ouder (notaris.be, september 2024). Ook je kinderen moeten dus kiezen. Voor een minderjarig kind heb je een machtiging van de vrederechter nodig om te verwerpen.
Kan ik eerst aanvaarden en later toch nog verwerpen?
Nee. Wie aanvaard heeft, zuiver of onder voorrecht van boedelbeschrijving, kan in principe niet meer terug, ook niet als er later schulden opduiken (notaris.be). Beslis dus pas als je weet wat er in de erfenis zit.
Geldt het betalen van facturen van de overledene als aanvaarding?
Het kan als aanvaarding gelden, net als geld overschrijven van de rekening van de overledene (notaris.be, maart 2026). Moet er iets dringend betaald worden, overleg dan eerst met de notaris.
Weten wat de woning ongeveer waard is, helpt om de bezittingen naast de schulden te leggen. De gratis eerste waardebepaling op basis van het adres geeft je een vertrekpunt; ze is geen schatting voor de notaris of de Vlaamse Belastingdienst.